Een fundering op staal is een fundering zonder palen. De woning rust rechtstreeks op de grond. De naam heeft niets met het metaal staal te maken. Zakt de bodem onder zo'n woning, dan zakt de woning mee. Dit artikel legt uit wanneer dat een probleem wordt, welke vormen van herstel er zijn en waarom je bij een rij woningen bijna altijd samen met de buren optrekt.
In het kort
- Een fundering op staal heeft geen palen. De woning rust direct op de grond.
- Op klei en veen zakt zo'n woning mee met de bodem. Vaak gebeurt dat ongelijk, en dan ontstaat schade.
- Het KCAF beschrijft 2 richtingen voor herstel: de grond verbeteren of de woning lichter maken, of de woning op nieuwe palen zetten.
- Welke aanpak past, volgt uit funderingsonderzoek. Dat kost volgens het KCAF €4.000 tot €5.000.
- Herstel kost volgens het KCAF gemiddeld €54.000 tot €100.000 per woning.
- Bij aaneengesloten woningen is herstel volgens het KCAF alleen zinvol als het hele bouwblok meedoet.
Wat is een fundering op staal?
Bij een fundering op staal staat de woning niet op palen die tot een vaste zandlaag reiken. De woning rust rechtstreeks op de bovenste laag van de grond. Of dat goed gaat, hangt af van die grond. Volgens het KCAF ontstaan de meeste problemen op een slappe bodem van klei of veen.
Funderingsexpert Mandy Korff van de TU Delft en Deltares legt uit dat de grondwaterstand een grote rol speelt. Daalt het grondwater, dan zakt de bodem. Huizen zonder palen zakken dan mee. Bij houten palen is het probleem vaak rot in het hout. Bij een fundering op staal is het probleem de bodem zelf.
Weet je niet waar jouw woning op staat? Kijk dan eerst op de bouwtekening. Hoe je die vindt, staat in het artikel over het funderingsrapport en palenplan.
Waarom verzakt een woning op staal?
Klei en veen klinken in. Ze worden in de loop van de tijd compacter en zakken. Volgens het KCAF zakt een woning op staal in klei- of veengebied in hetzelfde tempo mee. Dat kan per jaar variëren van minder dan 1 millimeter tot meer dan 10 millimeter.
Gelijkmatig zakken is niet het grootste probleem. De ondergrond is zelden overal hetzelfde. Daardoor zakt een woning of een heel bouwblok volgens het KCAF vaak ongelijk. Dan ontstaan scheuren, klemmen deuren en ramen en lopen vloeren af. Het KCAF noemt nog een gevolg: de vloer komt steeds dichter bij het grondwater te liggen, waardoor houten vloeren kunnen gaan rotten.
Ook droogte speelt mee. Na de droge zomer van 2018 kreeg het KCAF meldingen van huizen op staal in gebieden met klei in de bovengrond.
Waar komt dit vooral voor?
Volgens het KCAF ontstaan de meeste funderingsproblemen in gebieden met een slappe ondergrond: de veen- en kleigebieden en de gebieden langs de grote rivieren. Deltares schat dat er in Nederland 750.000 tot 1.000.000 panden op houten palen of op staal staan die gevoelig zijn voor bodemdaling en lage grondwaterstanden.
In zijn rapport voor de Nationale Aanpak Funderingsproblematiek noemt Deltares onder meer de klei- en veengebieden in Friesland, Overijssel en Groningen en de zeekleipolders in Zeeland. Voor een deel van Groningen schrijft Deltares dat de problemen vooral ondiepe funderingen betreffen, en niet houten palen.
Wanneer is herstel nodig?
Niet elke woning op staal die iets zakt, heeft herstel nodig. Of dat zo is, blijkt uit funderingsonderzoek. Voor funderingen op staal bestaat daarvoor een aparte richtlijn, de F3O-richtlijn voor onderzoek en beoordeling van funderingen op staal. Een onderzoeksbureau meet volgens het KCAF onder meer scheuren, lintvoegen en verzakkingen, en kijkt naar de fundering zelf.
Funderingsonderzoek kost volgens het KCAF €4.000 tot €5.000. Het rapport zegt of de fundering voldoet, of er gemonitord moet worden of dat herstel nodig is. Pas dan heeft een offerte voor herstel zin.
Welke vormen van herstel zijn er?
Het KCAF beschrijft voor funderingen op staal 2 richtingen. Welke past, hangt af van de woning, de bodem en de schade. Dat bepaalt het onderzoek, niet een voorkeur vooraf.
De eerste richting is herstel zonder nieuwe palen. Volgens het stappenplan van RVO en het KCAF zijn problemen bij een fundering op staal vaak te verhelpen door de grond plaatselijk te verbeteren of de woning lichter te maken. Een voorbeeld is het vervangen van de zandlaag onder de vloer door schuimbeton, dat lichter is. Het KCAF waarschuwt dat niet elke techniek overal werkt. Injecteren van de grond werkt in zand, maar niet in klei of veen. En op klei of veen is ophogen met een zandbed af te raden, omdat het extra gewicht het zakken kan versnellen.
De tweede richting is de woning op nieuwe palen zetten. Volgens het KCAF is op klei of veen een paalfundering tot in de vaste zandlaag de betere oplossing. Het KCAF beschrijft onder meer een methode waarbij de vloer eruit gaat, er een nieuwe gewapende betonvloer komt en er stalen buispalen onder worden aangebracht.
Wat zijn de voor- en nadelen?
- Herstel zonder nieuwe palen: volgens het KCAF zijn problemen bij een fundering op staal zo vaak te verhelpen. De woning blijft wel op de bestaande ondergrond rusten. Zakt de bodem verder, dan zakt de woning mee.
- Nieuwe palen tot in de vaste zandlaag maken de woning los van de zakkende bovengrond. Volgens het KCAF is dat op klei en veen de betere oplossing.
- Nieuwe palen betekenen meer werk aan de woning. Bij de methode die het KCAF beschrijft, gaat de begane grondvloer eruit.
- Bij elke aanpak telt het hele bouwblok. Volgens het KCAF heeft herstel alleen zin als het hele blok wordt aangepakt.
Wat kost herstel bij een fundering op staal?
Het KCAF houdt voor funderingsherstel een gemiddelde aan van €54.000 tot €100.000 per woning. Dat bedrag maakt geen onderscheid tussen palen en staal. Een prijs voor jouw woning krijg je pas op basis van het onderzoeksrapport.
Herstelkosten worden volgens het Verbond van Verzekeraars meestal niet door de verzekering gedekt, omdat de schade geleidelijk ontstaat. Voor de financiering zijn er wel leningen en regelingen, zoals het landelijke Fonds Duurzaam Funderingsherstel van SVn.
Waarom doe je dit samen met de buren?
Woningen in een rij delen vaak dezelfde fundering en staan op dezelfde bodem. Volgens het KCAF is herstel bij funderingen op staal alleen zinvol als het hele bouwblok wordt aangepakt.
Ook regelingen sturen daarop. Bij de funderingslening van de gemeente Haarlem moet het hele bouwblok meedoen aan het herstel. Begin daarom vroeg het gesprek met de buren, nog voordat er een bureau is ingepland.
- Van scheur tot herstel in 5 stappen
- Welk type fundering zit onder mijn huis?
- Welke methoden zijn er voor funderingsherstel?
- Wat kost funderingsherstel?
- Funderingsherstel en je buren
- Funderingsrapport en palenplan: wat het is en waar je het vindt
Dit artikel geeft algemene informatie. Laat je eigen situatie altijd beoordelen door een erkend bureau.
Bronnen
- KCAF, Funderingen op staal
- KCAF en RVO, Stappenplan bij het vermoeden van problemen bij houten funderingen (herziene versie april 2024, op te vragen via de publicatiepagina)
- KCAF, funderingsschade door droogte
- KCAF, Funderingsherstelmethoden
- F3O-richtlijn onderzoek en beoordeling van funderingen op staal
- Deltares, Nationale aanpak funderingsproblematiek: aard, omvang en technische maatregelen
- NU.nl, 27 juli 2026: Funderingsproblemen nemen toe
- Gemeente Haarlem, subsidie voor funderingsonderzoek